شود ، جايز است و از اين قبيل است قطع بعضى از اعضا جهت جلوگيرى از سرايتى كه منجر به مرگ مىشود و شكافتن زخم و داغ كردن با آتش . و بعضى از « عمل » ها كه در اين زمان‌ها معمول مىباشد به شرطى كه اقدام بر آن طبق روش عقلا باشد به اينكه كسى كه مباشر عمل است با مهارت و با احتياط و با ملاحظه باشد و سهل‌انگار و متهوّر نباشد . مسأله 5 - آنچه كه زياد آن ضرر دارد ، نه كم آن ، زيادش كه موجب ضرر است حرام مىباشد ، نه كم بدون ضرر آن . و اگر عكس آن فرض شود ، برعكس مىباشد . و همچنين چيزى كه به تنهايى موجب ضرر است - نه همراه با چيز ديگر - به تنهايى حرام مىباشد و آنچه كه برعكس است ، عكس آن مىشود . مسأله 6 - چيزى كه مثلًا يك مرتبه يا دو مرتبه‌اش ضرر ندارد ولى اعتياد به آن و تكرار زياد آن ضرر داشته باشد ، فقط تكرار مضرّ آن حرام مىباشد . مسأله 7 - خوردن « گِل » حرام است . و گل ، خاك مختلط با آب است در حال ترى و همچنين است « كلوخ » و آن گل خشك است ؛ و خاك بنابر احتياط ( مستحب ) به آن‌ها ملحق مىشود اگر چه عدم الحاق آن خالى از قوت نيست مگر با ضرر رساندن آن . و آنچه كه از خاك و كلوخ با گندم و جو مختلط است و به صورت گرد درآمده و در آن مستهلك گرديده اشكالى ندارد . و همچنين است آنچه كه از غبار و خاك روى ميوه‌ها و مانند آن‌ها مىنشيند . و همچنين است گِلى كه با آب ممزوج گردد و آب را گل‌آلود نموده باشد به طورى كه آب بر مطلق بودنش باقى باشد . البته اگر ذائقهء انسان در وقت آشاميدن آن ، اجزاى گل را احساس كند ، احتياط ( مستحب ) آن است كه اجتناب نمايد تا صاف شود اگر چه اقرب آن است كه در صورت استهلاك ، خوردنش جايز باشد . مسأله 8 - ظاهراً ماسه و سنگ‌ها و انواع معدن‌ها به گل ملحق نمىشوند ؛ پس همهء آن‌ها در صورت نداشتن ضرر حلال مىباشند . مسأله 9 - از گل ، گل قبر آقايمان ابى عبد الله الحسين عليه السلام جهت استشفاء استثنا شده است و خوردن آن براى غير استشفاء و خوردن بيشتر از مقدار يك نخود متوسط ، جايز نيست و گل غير قبر آن حضرت ، حتى قبر پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم و ائمه عليهم السلام ، بنابر اقوى به آن ملحق